Coğrafya Ne Demek EODEV? Gündelik Hayatta Coğrafya ile Mücadele
Coğrafya: Hayatın Bir Parçası mı? Yoksa Zorunlu Ev Ödevi mi?
Günümüzün karmaşık dünyasında coğrafya denince aklınıza ne geliyor? Harita, dağlar, denizler, göller, ya da okulda size zorluk çıkaran EODEV (ev ödevi) diye bir şey mi? Çünkü bana sorarsanız coğrafya, çoğu zaman “bunu ezberlemek zorundayım mı?” diye düşündüğümüz bir şey. Hele bir de EODEV olduğu zaman… Yani, “Coğrafya ne demek EODEV?” sorusu, gerçekten hayatıma tam olarak girdiği anı hatırlıyorum. Hani, öyle bir anda ki, akşamları çocukluğumda harita karşısında tek bir dağın ismini bile doğru söyleyemezken, yetişkin olduğumda bile bu konuda bazen kayboluyorum!
Benim coğrafya ile olan ilişkim, her zaman bir şekilde dramatik olmuştur. Çünkü ben İzmir’de yaşayan biriyim. Bir yanda deniz, öte yanda dağlar… Ama okulda coğrafya dersinde bize anlatılan şeyler bambaşka! İzmir’in sokakları arasında kaybolmaktan, dünyanın başka bir köşesinde kaybolmaya kadar gidiyor işler.
Coğrafya Nedir? EODEV’de Ne Oluyor?
Wikipedia’yı açtığınızda karşınıza çıkan tanımda, coğrafyanın “yeryüzünün yüzeyini, insanlarla olan ilişkisini ve bu iki arasındaki etkileşimi inceleyen bilim dalı” olduğu yazıyor. Ama ben size biraz daha gerçekçi bir açıklama yapayım. Coğrafya, bazen okuldaki en zorlu ders, bazen de insanın eğlenceli bir şekilde dünyayı keşfettiği bir alan olabilir. O kadar geniş bir konu ki, bir anda Türkiye haritasını elinize alıp, “Aaa! İzmir’i buldum!” diyebilirsiniz. Ya da bulamazsınız, bir süre “Bunu zaten ezberledim, ne zaman geldi bu sınav?” diye düşünürsünüz.
Peki, coğrafya EODEV denildiğinde bu durum nasıl oluyor?
Ben: (İçimden) “Harita, dağlar, ırmaklar… Sadece nehirleri ezberlesem yeterli, değil mi?”
Arkadaşım: “Bana öyle gelmiyor, ya! Her gün farklı bir yerden sorular gelir. Mesela niye Türkiye’nin kuzeyi dağlık, güneyi ise ova? Hadi bir de onu çözüp gel!”
Ben: “Neyse, yine de o soruyu geçelim, ‘Nereye gitsem de EODEV’imi bir şekilde halledebilsem’ diye düşünelim!”
Coğrafya EODEV’ine Dair Düşünceler
İzmirli olmak, coğrafyayı anlamayı biraz daha eğlenceli hale getirebilir. Yani, “Deniz nerede, dağ nerede?” sorularına kolayca yanıt bulabiliyoruz. Ama ısrarla okuldaki EODEV’lere her defasında kafa yorarken, aklımıza gelen sorular daha farklı olabilir:
Ben: “Peki, gerçekten bir nehir nasıl oluşuyor? Ya da dağlar neden birdenbire o kadar yüksek çıkabiliyor?”
İç Ses: “EODEV! EODEV! EODEV!”
Ben: “Tamam tamam, coğrafya seviyorum, ama biraz da gerçeği görebilmem lazım! Harita ne işime yarayacak ki, İzmir’de otururken?”
Gerçekten de bazen coğrafya dersi, sadece bir harita çizebilme yeteneğinden ibaret gibi görünüyor. Hadi bir de ev ödevine dönüşüp “Türkiye’nin iklim kuşaklarını sıralayın” dendiğinde işler biraz daha karışıyor. Cevapları ezberleyebilirim, ancak içine girmediğimizde bu konu bir tık daha kuru oluyor.
Coğrafya ve Seyahat
Coğrafya, aslında bir şekilde bir seyahate dönüşebiliyor. Mesela, arkadaşlarla İzmir’de bir kafede oturuyorsunuz, bir yandan sohbet ederken, “Hayatımda görmek istediğim yerler neresi?” diye düşünmeye başlıyorsunuz.
Ben: “Ya şu Dağistan’a gitsek?”
Arkadaşım: “Aaa, orada dağ var mı?”
Ben: “Tabii ki var! Her yerde dağ var ya! Coğrafya okumanın avantajları…”
İşte bu, coğrafyanın aslında bir şekilde keşfe çıkan yönüdür. Dünyanın dört bir yanındaki yerler, kıtalar ve iklim kuşakları hakkında her an fikir sahibi olabiliyoruz. Evet, coğrafya dersinde “Burası dağlık, burası ova” gibi basit bilgiler ezberlesek de, gerçek dünyada bu bilgilerle çok şey keşfedebiliriz.
Coğrafya: Ev Ödevinden Küresel Keşfe
Evet, coğrafya bazen okulda yalnızca bir ev ödevi gibi görünse de aslında çok daha derin bir konu. Dünyanın nasıl şekillendiği, iklim değişikliklerinin nasıl gerçekleştiği ve sosyal yapılar arasındaki etkileşimler gibi önemli konuları anlama şansı verir. Harita üzerinde yaşadığımız bölgenin nereye ait olduğunu belirlemek kolay olabilir, ancak dünya çapında farklı yerlerin nasıl şekillendiğini anlamak, bizim vizyonumuzu gerçekten genişletebilir.
EODEV dediğimizde herkesin aklına korkulu günler gelse de, biraz da eğlenceli bir bakış açısıyla dünya üzerindeki bu muazzam bilgiyi öğrenmek oldukça zevkli olabilir. Hani, bir dağın zirvesine tırmanmak, bir vadiden geçmek ya da okyanusları keşfetmek gibidir. Coğrafya dediğimiz şey, aslında bizim dünyayı daha iyi keşfetmemiz için sürekli karşımıza çıkar.
Sonuç: Coğrafya, Sadece Ev Ödevi Değil
Coğrafya nedir? Bazen sadece okuldaki bir EODEV olarak gözükse de, aslında yaşamın ta kendisidir. Yeryüzünün şekli, insanların birbirleriyle etkileşimleri, iklimlerin değişimi, ve dünyanın dört bir yanındaki farklı yerler hakkında bilgi edinmek, aslında hayatı daha anlamlı kılar.
Coğrafya, sadece harita çizmek veya iklim kuşaklarını ezberlemek değil. Her an, her yerde etrafımızda olan ve hayatı şekillendiren bir bilim dalıdır. İzmir’deki sıcağı hissetmek, dağları görmek, denize girmek, hepsi birer coğrafya dersi gibidir. Evet, okulda zorlayıcı olabilir, ama yaşamda her şeyin bir coğrafyası olduğunu hatırlarsanız, işler biraz daha keyifli hale gelir.